Колку пари, толку наука

Настрана од тековните политичко-политикантски превирања во Македонија, поттикнат од постов, решив да направам една брза споредба помеѓу програмите на некои партии во Македонија за тоа како го третираат финансирањето на научно-истражувачките проекти. Учествуваат: ВМРО-ДПМНЕ, СДСМ и Левица. Се обидов да ја најдам програмата на ДУИ, ама изгледа ја нема на нивниот сајт, што е интересно само по себе.

Програмата на ВМРО-ДПМНЕ е преполна со реализирани / планирани проекти. Според бројот, се добива впечаток дека Македонија е скандинавска земја, како и тоа дека партијата се труди да микро-менаџира и да е пристуна во секој аспект на општествените односи. Релевантниот дел за оваа споредба е:

[…Новиот модел на финансирање на високото образование би се потпирал на најдобрите светски искуства во оваа сфера, а би претставувал еден јасен и транспарентен систем кој на универзитетите би им помогнал во секојдневното функционирање, но и во среднорочното и долгорочното планирање на своите активности а истовремено би го стимулирал квалитетот.] (стр. 356), буџет: 9 милиони денари

[…Со цел интензивирање на научно-истражувачката дејност и меѓународна промоција на резултатите од научните достигнувања, ќе продолжиме со стимулација на сите научни работници кои ќе објават научни трудови во списание со фактор на влијание (импакт фактор) преку исплата на еднократен надоместок. Министерството за образование ги подготви неопходните измени во подзаконските акти со кои се овозможува дополнителното субвенционирање за објавување на научни трудови. Сите научни работници по пат на јавен конкурс ќе бидат дополнително финансиски стимулирани за нивната научна активност.] (стр. 358), буџет: 45 милиони денари

Зајакнување на научно-истражувачката работа на универзитетите/факултетите во Република Македонија преку обезбедено континуирано финансирање на научно истражувачки проекти во времетраење до најмногу 5 години:
» финансирање на базична научно-истражувачка работа;
» финансирање на проекти со задолжително ангажирање на асистенти – докторанти во реализација на научно-истражувачката работа;
» поттикнување на младите истражувачи за објавувањето на резултатите од истражувањата;
» отворање на нови можности и нови бизниси од научни и апликативни истражувања;
» средства до 1.5 милиони денари годишно по проект;
» финансирање до 15 проекти – годишно.

» финансирање на предлог-проекти поднесени од наши научни кадри до ЕУ програма Хоризонт 2020, проекти кои се технички прифатени и рецензирани во рамките програмата Хоризонт 2020, а не се одобрени за финансирање;
» зајакнување на капацитетите на македонските истражувачи и институции во подготовка на предлог проектни апликации;
» финансирање до најмногу 2 години, со што се дава можност за подобра подготовка на научно истражувачката работа на тимот, како и ангажирање на асистенти докторанти;
» средства до 1.5 милиони денари на годишно ниво по проект.
Буџет: 7.5 милиони денари на годишно ниво

Програмата истакнува намери, што е логично. Од друга страна, немам информација дали дел од овие мерки се веќе во функција. Ако не, чудно е како дури сега се предлагаат, после толку време поминато во управување со земјата. Издвоените средства се повторно премногу мали земајќи во предвид дека постојано се истакнува оти науката е мотор на развојот. Посебно ако се споредат со потрошеното во разубавување на главниот град.

Во програмата на СДСМ, го наоѓаме само ова:

Работиме на зајакнување на научно истражувачката компонента, преку формирање државен фонд за истражување и развој. Досегашното буџетско финансирање е минимално и се движи околу 0,2% од БДП – петнаесет пати помалку од препораките на европската стратегија Европа 2020. Уште во првата година од мандатот, буџетот за наука ќе го зголемиме за 50%, со цел на крајот на мандатот Македонија да издвојува помеѓу 1% и 1,5% од БДП за истражување и развој.

За поздравување е тоа што се цели кон финансирање по европскиот просек. И, додека премалиот простор посветен на оваа тема не мора да значи запоставување ако се следи филозофијата на помалку зборување а повеќе работење, сепак дава впечаток дека оваа тема не се смета за многу важна. Добро е што се наведени бројки, па може да се навратиме на нив во иднина и да видиме колку се остварило од ветувањата, посебно ако СДСМ формира влада и ефективно “дојде на власт”.

Програмата на Левица е многу слична на онаа на СДСМ во овој сегмент:

Левица смета дека за остварување на прокламираните заложби за темелно транс-
формирање на образованието неопходно потребно е да се зголемат и средствата
кои се одделуваат за оваа намена од буџетот на Република Македонија. Наша по-
светена и долгорочна заложба ќе биде процентот од буџетот кој се одделува за об-
разование и наука да биде, најмалку, на нивото на оној кој е во развиените земји
членки на Европската Унија.

За неа би важеле истите забелешки, и барем во овој дел нема пречка за соработка со социјал-демократите.

По којзнае кој пат, ни останува да се надеваме дека ветувањата ќе се остварат…

 

The giant sunspot AR2192

Through a rare break in the clouds, I have been able to snap a photo of a true giant. Here is Helios in all its glory.

Sun

Our Sun, with tree shadows superposed

There were scattered clouds, but the shadows on the disk are due to trees in the foreground (out of focus). Other blotches on the disk are more distant, i.e. they are on the solar surface, the photosphere:

giant spot

Huge sunspot complex

The extent of this sunspot group is much bigger than Earth. We can clearly see the darkest core (umbra) and the lighter boundary (penumbra) of the sunspot. Magnetic field lines penetrate the photosphere at the locations of the sunspots, aligning and cooling the plasma which then appears darker against the hotter surface. Sharper views are possible with a bit more effort where we can see the granules produced by convection, and the way finer details in the penumbra align following the magnetic field lines, like iron filings along the field lines of a magnet. The sunspot evolves as the Sun’s rotation carries it across the disk. NASA’s Solar Dynamics Observatory (SDO) have pretty awesome views of it, and in multiple wavelengths. We live in a time when such content is only a few clicks away.

A magnetogram of the complex, courtesy of SDO:

SDO

SDO magnetogram of the giant sunspot complex.

Other, smaller spots can be noticed:

other spots

Smaller sunspots

An interesting project would be to follow the evolution of the larger spot before it disappears from view. Of course, SDO will have such a movie archived in due time. The wonders of the global web…

Only a simple mylar filter was placed in front of the objective lens of the small refractor I used, and a DSLR camera was placed in the prime focus for this shot (1/800 s at ISO 100).